Vind jij juridische taal maar abacadabra? Dan heb je gelijk. Letterlijk. De wetenschap is het namelijk met je eens. Het wordt de toverspreukhypothese genoemd.
Magic spell hypothesis
De toverspreukhypothese gaat ervan uit dat juristen graag in een eigen stijl schrijven, zodat het anders is gebruikelijke taal. Dat zou dan weer zorgen voor autoriteit. Althans, dat is kennelijk wat wij juristen denken.
Als je een toverspreuk uitspreekt, gaat dat vaak gepaard met (ouderwetse) rijmpjes en het heeft een ritme. Kennelijk hebben juristen hetzelfde gevoel bij hun zinnen, als ze meerdere zinnen proberen samen te voegen in één zin. (Dit schrijven maakt me nog meer bewust van mijn eigen zinnen. En de lengte ervan.)
Nemen we moeilijke woorden serieuzer?
Hoe moeilijker de tekst, hoe serieuzer we het nemen. Dat is kennelijk wat er onbewust in ons hoofd, dat van juristen in elk geval, zit. Dat zien we natuurlijk ook in veel andere zakelijke teksten terug.
En daar zit stiekem wel een kern van waarheid in. Een boek dat soepel leest, omdat het goed en duidelijk geschreven is, wordt een boekje genoemd. Als iets gemakkelijk te begrijpen is, denken we dat het simpeler is dat het dus ook niet zo belangrijk is.
Zo vertelde Mark Ritson een anekdote van een student die zei dat marketing zo eenvoudig is en dat financiën zo ingewikkeld waren. Maar, zei Ritson, dat komt omdat ik het goed uit kan leggen waardoor het eenvoudig lijkt en die andere professor het niet goed uit kan leggen.
B1 begrijpen we beter
Een eenvoudige tekst, begrijpen we natuurlijk wel beter. Dus als het belangrijk is dat iemand zich ook ergens aan houdt, dan kunnen we beter eenvoudige taal gebruiken.
De grootste grap is dat als juristen die juridische teksten uit moet leggen of moeten vertellen, ze dat opeens wel op een veel toegankelijkere wijze kunnen.
Juristen houden zelf bovendien ook meer van ‘gewone taal’ én de teksten in gewone taal zijn net zo goed handhaafbaar als die ingewikkelde zinnen.
Voor welke stijl je kiest, hangt dus af van het doel van je tekst. Moet het vooral te begrijpen zijn of wil je vooral indruk maken?
Van mij krijg je daarom ook altijd duidelijk advies, zonder jargon. Je hebt niets aan mooie volzinnen, als je ze vervolgens maar half begrijpt.
Schrijf op wat je bedoelt
Het is belangrijk om niet een model als uitgangspunt te nemen, maar dat wat je af wil spreken. Dat kun je vervolgens eventueel wel aanvullen met wat standaard bepalingen.
Om ervoor te zorgen dat ik zo duidelijk mogelijke contracten schrijf, doe ik dat op basis van een gesprek. Een vragenformulier of model zijn dus niet mijn uitgangspunt. Ik wil vooral weten hoe jouw bedrijf werkt, zodat het daar bij zal passen en niet andersom.
Niet afgeleid zijn door wat anderen al geschreven hebben maakt het bovendien veel makkelijker om het in normaal Nederlands op te schrijven.
Natuurlijk kost dat wat meer tijd en moeite, maar als het resultaat beter is, dan is het dat waard, toch?
Je hebt geen excuus, Truus
Ok, toegegeven, soms kan het wel handig zijn om een bepaald juridisch woord te gebruiken, omdat in elk geval andere juristen begrijpen wat het betekent. Dat kan heel fijn zijn in een discussie of rechtszaak. Het is helaas wel eens voorgekomen dat rechters overmatig veel belang hebben gehecht aan het gebruik van bepaalde woorden, in plaats van het analyseren van de handelingen en het effect daarvan.
Maar verder kunnen contracten, voorwaarden, privacyverklaringen en andere juridische documenten dus prima in normaal Nederlands worden opgeschreven. Het kost hooguit wat meer moeite om dat op een goede manier te doen, omdat wij juristen dat niet gewend zijn. We kunnen niet copy-pasten of op de automatische piloot schrijven.
AI kan daar (op termijn) goed mee helpen. Op dit moment misschien nog niet, omdat teveel aanbieders van AI tools de input (deels) weer gebruiken als trainingsdata. Dat is dus niet handig als het gaat om privacy en bedrijfsgeheimen.
