Wacht, even een parodie citeren hoor.
Wat ik hieronder schrijf kun je ook lezen als betoog dat reclame- en marketingbureaus nog te weinig weten en dus een abonnement op Lawflix moeten nemen. Of mij een paar keer op hun kantoor langs moeten laten komen voor wat Oploskoffies en/of workshops. Want als bureaus nu zelfs elkaar de maat gaan nemen op de regels, maar daarin elkaar juist gaan beperken, dat is toch wel de omgekeerde wereld. Tijd om dat recht te zetten.
Winter vol cringe
Ik moet het toegeven: Winter Vol Liefde is mijn guilty pleasure. Pas nadat er al twee jaar lang mensen vol enthousiasme over B&B Vol Liefde spraken gaf ik dat een kans. Ik verwachtte er een fout SBS programma bij. Super populair, maar waar ik niet langer dan 30 seconden naar kan kijken.
Boy, was I wrong! Zo zie je maar dat je niet teveel vooroordelen moet hebben en mensen, dus ook programma’s, soms gewoon eerst een eerlijke kans moet geven.
I am hooked! Zwart gat wanneer B&B Vol Liefde is afgelopen en blij dat Winter Vol Liefde weer is begonnen. Stiekem geniet ik namelijk ook van dat wat ik onwijs cringe vind en nare kriebels van krijg.
De Mama Bear waarvoor je wegrent
Mo is wel erg heftig hoor. Haar eigen 33 jarige kind hard op zijn kont slaan. Ik krijg er helemaal incestgevoelens bij.
Maar volgens het WNF is het gewoon de natuur, dus ik moet niet zo zeuren.
Dus mocht eigenlijk Denise in eerste instantie het veld niet ruimen, omdat Mo nog wel wat van haar styling en make-up skills had willen leren, leek Antina toch wel een geschikte opvolger, behalve dan dat zij haar zoon misschien wel iets té gelukkig zou kunnen maken op een bepaald vlak en Mo nu eenmaal niet wil dat haar kind het huis uit gaat.
Van Mo mag dat paren wel, maar alleen met een knap meisje en met als doel kleinkinderen te maken en meer niet. Mo staat de box van de hondjes desnoods wel af aan haar kleinkinderen, als haar zoon met nieuwe schoondochter maar thuis blijft wonen.
Da’s niet lief!
Niet iedereen vond deze post van WNF door de beugel kunnen. (Die mensen zullen deze blogpost dan vast ook niet door de beugel vinden kunnen, dus ik hoop maar dat ze niet meelezen).
De klachten gaan hier dus vooral over het portretrecht en de schending van eer en goede naam. Dat is vooral waarom het niet zou mogen.
De ‘claim van RTL’ zal dan wel zien op auteursrecht, vermoed ik.
Kijk, nou kun je hier natuurlijk vanalles van vinden. Je mag het ook niet lief vinden. Of niet leuk. Maar wat we er ethisch of moreel van vinden staat (grotendeels) los van wat we juridisch hierover bepaald hebben. De juridische regels zijn er nu juist omdat we het moreel of ethisch niet altijd met elkaar eens zijn. De wet hakt dan de knoop door.
Want terwijl de een dit dus een inhaker vindt die juist een prijs zou moeten winnen, vindt de ander dat de post er helemaal niet geweest had mogen zijn.
Maar wat zegt de wet er dan eigenlijk van?
De belangenafweging van het portretrecht
Portretrecht is een privacyrecht. In Nederland hebben we daar een regel voor opgenomen in de Auteurswet, omdat het ook het auteursrecht kan beperken. Maar het portretrecht valt, samen met het recht op eer en goede naam, ook onder het grondrecht op een privéleven.
Een grondrecht is nooit een absoluut recht. Het schept vooral een bepaalde basis. Uitzonderingen zijn toegestaan. Bovendien zijn er andere grondrechten waar we ook rekening mee moeten houden. Die zijn net zo belangrijk, maar grondrechten gaan niet altijd even goed samen.
Het belangrijkste grondrecht dat als ‘beperking’ van het portretrecht werkt, is de vrijheid van meningsuiting. Dat gaat niet alleen over nieuws, maar kan ook gaan over roddels, columns, grappen en dus ook over een commerciële of charitatieve context.
Daarom moeten de grondrechten tegen elkaar worden afgewogen en daar moeten alle omstandigheden in worden meegewogen.
Lees vooral ook mijn andere artikelen over portretrecht op Charlotte’s Law, om meer te leren over die belangenafweging.
Mo heeft dus geen berepoot om op te staan.
En het auteursrecht dan?
Het programma wordt gemaakt voor RTL. Heeft RTL of het productiebedrijf dan niet het auteursrecht op de afbeelding? Want dat mag je dan toch net zo goed niet zomaar gebruiken?
Dat is natuurlijk zo. Maar ook het auteursrecht is niet absoluut. Ook dat kent beperkingen. Dat is een vast stelsel van beperkingen. Een van de meest gebruikte uitzonderingen is het citaatrecht. Dat is wat ik nu inzet voor dit artikel.
Maar wat WNF doet is het schoolvoorbeeld van een parodie. En laat dat nou net een toegestane beperking van het auteursrecht zijn.
Parodie: maatschappelijk redelijkerwijs geoorloofd
De regel van de parodie is nogal summier. Een parodie is toegestaan als het maar volgens de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is.
Nou, dan weet je dus precies niks.
Gelukkig hebben we daar de rechtspraak. Daardoor weten we dat het dus in elk geval moet gaan over humor. Zelfs de twee mensen die kritiek hadden, vonden het wel grappig. Dus daar hoeven we het niet lang over te hebben.
Verder moet er een duidelijk verschil bestaan met het origineel en mag er geen sprake zijn van verwarringsgevaar. Er wordt alleen een still gebruikt en de opmaak is zo gedaan dat duidelijk is dat de tekst erbij afkomstig is van WNF, maar de afbeelding van Mo juist niet. Er is ook niemand die dat niet duidelijk vond, dus ook hierover hoeven we het eigenlijk niet te hebben.
Verder mogen er geen concurrentiebedoelingen zijn. Nou heb ik niet bepaald de illusie dat als WNF hier extra donateurs mee zou trekken, er daardoor minder mensen naar Winter vol liefde zouden kijken, dus ook op dat punt zitten ze safe.
Reputatieschade?
Dan rest de mogelijke reputatieschade nog. Dat is in feite wat we voor het portretrecht van Mo al getackeld hadden en wat we nu nog even moeten bespreken voor het auteursrecht van de auteursrechthebbenden van het programma zelf.
Maar ja, als een coke-snuivende Nijntje door de beugel kan, omdat het duidelijk humoristisch bedoeld is, dan mag een Mo die als beschermende mamma-beer wordt neergezet ook.
Het is immers duidelijk grappend bedoeld en brengt het progamma of de still niet onnodig in diskrediet. Dat niet iedereen erom kan lachen is gelukkig ook niet het criterium. Iedereen heeft een andere humor. Het zou dus objectief de reputatie onnodig moeten schaden. Dat is hier niet het geval.
Opgelucht ademhalen
Zo, kunnen we weer opgelucht ademhalen en vanavond weer Winter vol liefde kijken.
Wie loopt er ook een week voor? Ons huishouden wel. Maar ik zal pogen me te onthouden van spoilers. Ik kijk wel uit naar een nieuwe WNF inhaker. Bedoel, dit kunnen ze toch voor elk karakter doen?
Is Jan niet een soort Blauwe vinvis? Maarten is misschien wel een soort Sneeuwluipaard? Nou ja, goed, ik heb duidelijk te weinig verstand van dieren. Ik laat het graag aan het WNF over.
