Fat shaming moet weer terug, volgens Jort Kelder (FD). Omdat obesitas ons miljarden kost.
Nou klopt dat laatste wel hoor, dat obesitas over het algemeen veel geld kost.
Jort erkent ook dat 79% van het voedsel in de supermarkt niet aan de schijf van vijf voldoet.
Als oplossingen pleit hij voor Ozempic in het basispakket en duurdere vluchten. Een suikertaks helpt volgens hem niet. Mensen moeten ook meer gaan sporten. Terwijl Jort, onder meer in zijn eigen podcast, zegt dat hij niet sport. De richtlijn is om 150-200 minuten per week, verdeeld over meerdere dagen, matigintensief te bewegen. Dat komt neer op 30 minuten per dag. Met daarbij nog eens twee keer per week krachttraining. Ondanks dat de hond uitlaten, tuinieren en het huishouden doen daar ook onder vallen, volgens het Voedingscentrum, wordt dat niet als voldoende gezien. De intensiteit moet namelijk ook nog eens telkens toenemen volgens de richtlijnen. Mijn indruk is dat Jort dit nog niet eens doet.
Het probleem is echter vooral dat we overgewicht maar voor een deel oplossen door ‘meer bewegen en minder eten’ en dus met Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI). Dit zijn trajecten van twee jaar, waarbij maar ongeveer de helft van de mensen überhaupt die twee jaar afmaken. Gemiddeld vallen mensen er zo’n 3,5% van hun lichaamsgewicht mee af, dat kennelijk neerkomt op ongeveer 3,8kg. Of dat er na die GLI ook af blijft, wordt niet goed onderzocht. Het is dus sowieso eigenlijk al te weinig. Er wordt pas gesproken van gezondheidswinst bij meer dan 5% verlies van lichaamsgewicht. En als het er dan ook nog eens niet af blijft, schiet het niet op.
GLI helpt waarschijnlijk vooral bij mensen die nu nog te weinig kennis hebben én echt te weinig bewegen. Ik moet hierbij bijvoorbeeld aan Bram de Wijs denken, die vertelt nooit eerder nagedacht te hebben over hoeveel kilocalorieën ergens in zitten. Hij wist hooguit in algemene zin wel een beetje dat iets wat minder gezond was, maar daar bleef het dan wel bij. Als mensen echt nog uitgelegd moeten krijgen dat er veel kcal in mayonaise en olijfolie zitten, bijvoorbeeld, dan valt daar natuurlijk nog een wereld te winnen én is het wellicht ook laaghangend fruit. Zoiets als een klein beetje minder van iets zeer calorierijks eten, helpt tenslotte al.
Maar goed, probleem is natuurlijk vooral dat GLI alsnog gericht is op discipline. Weliswaar zegt ook Internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum dat het niet draait om wilskracht en dat er meerdere oorzaken kunnen zijn, maar kennelijk zoeken we de oplossingen niet in de oorzaken, maar in GLI. Nou ja, vooruit, ook in wat er allemaal te krijgen is in de supermarkt, maar dat draagt dan weer vooral bij aan minder discipline hoeven hebben.
Het meest lastige is natuurlijk wanneer je in een vicieuze cirkel bent belandt, waarbij hormonen zorgen voor toename van gewicht, dat hogere gewicht weer zorgt voor meer depressies en angstklachten én slechtere werking van hormonen en vervolgens die depressie en angstklachten en bijvoorbeeld ook chronische stress weer zorgen voor meer vetopslag en dus gewichtstoename. Vervolgens zorgt het ‘moeten’ van het sporten en diëten mogelijk weer voor meer stress.
Kom daar dan nog maar eens uit. We moeten immers ook weer uitkijken dat we niet te streng op dieet gaan of een sportschema gaan maken dat niet vol te houden is. Want anders zorgt ‘normaal eten’ daarna juist weer voor nog meer gewicht dan er was voor er aan de GLI was begonnen.
Daarnaast gaat iedereen er per definitie vanuit dat mensen vooral ook teveel eten. We grijpen daarom hooguit in op het hongerhormoon met behulp van semaglutide. Terwijl obesitas toch ook gewoon een ontsteking van het vet is, waardoor hormonen niet goed gereguleerd worden. Waarom pakken we dan niet onder meer die ontsteking beter aan door ook naar het soort voeding te kijken en niet vooral naar de hoeveelheid en de kilocalorieën.
Mensen die gezonder leven, zouden minder last hebben van depressies. Daarom wordt gezegd dat mensen met een depressie maar gezonder moeten gaan leven. Maar ontstaat de depressie ook door het ongezonde leven? Kom je wel van een depressie af door gezonder te leven? Of is het ook gewoon gemakkelijker om juist als je geen depressie hebt gezonder te leven?
Zouden we mensen die te dik zijn en chronische stress hebben niet veel meer persoonlijk moeten begeleiden om minder stress te hebben? Zonder algemene tips over wandelen in het bos, mediteren en ademhalingsoefeningen. Het zou wellicht goed zijn om beter te onderzoeken waar iemand stress van krijgt. Iemand met een algemene angststoornis stuur je immers ook niet zomaar naar buiten met het idee dat ze er wel minder stress van zullen krijgen. We weten dan immers dat het juist meer wordt.
We zoeken altijd erg naar algemene oplossingen. Naar dat wat voor (hopelijk) 80% van de mensen werkt. Maar de vraag is of dat wel genoeg is. Dat bij GLI de helft van de mensen het programma al niet eens afmaken, zegt misschien al genoeg. Het past simpelweg niet voldoende in hun bestaande leven, waardoor het helemaal geen leefstijlverandering teweegbrengt, maar het toch gaat om discipline.
Als we dan toch die simpele tool checkoorzakenovergewicht.nl hebben, waarom doen we dan niet ook vooral wat met de oorzaken die we daar constateren, in plaats van GLI als oplossing te zien? Dat is immers hooguit symptoombestrijding (dik zijn) en niet het aanpakken van de oorzaak.
Hoe zorg je dat mensen niet extra gestresst raken van de ingewikkelde diëten? Hoe zorg je voor begrip en steun van de omgeving, waardoor het makkelijker is vol te houden? De discipline is nu eenmaal toch deels nodig, hoe je het ook went of keert. Hoe zorgen we ervoor dat routines en gewoontes passen binnen het leven van mensen, zoals gezin, werk en/of sociaal leven? Hoe zorgen we ervoor dat oorzaken beter worden onderzocht en aangepakt, zodat er bijvoorbeeld beter gestuurd wordt op hormonen, medicatie, mentale gezondheid en genen (of dat we juist accepteren dat door bijvoorbeeld medicatie en genen niet iedereen slank zal zijn).
Minder aannames doen, minder algemene adviezen, meer oprecht helpen. En vooral ook niet van alles wat er verder met iemand medisch misgaat, doen alsof dat enkel aan het gewicht ligt, waardoor mensen de moed maar opgeven. Volgens mij is dat wat helpt.
